აშშ დროებით უშვებს რუსული ნავთობის შეძენას – გადაწყვეტილება ენერგეტიკული ბაზრის სტაბილიზაციის მიზნით
ამერიკის შეერთებულმა შტატებმა დროებით დაუშვა რუსული ნავთობისა და
ნავთობპროდუქტების შეძენა, რომლებიც უკვე დატვირთულია ტანკერებზე და ზღვის გზით გადაადგილდება. ეს ნაბიჯი მიზნად ისახავს მსოფლიო ენერგეტიკული ბაზრის
სტაბილიზაციას, ნავთობის ფასების მკვეთრი ზრდისა და ჰორმუზის სრუტეში შესაძლო მიწოდების შეფერხების ფონზე.
ამის შესახებ განაცხადა აშშ-ის ფინანსთა მინისტრმა Scott Bessent, რომელმაც განმარტა, რომ გადაწყვეტილება მიღებულია პრეზიდენტ Donald Trump-ის მითითებით.
მისი თქმით, საუბარია დროებით ნებართვაზე, რომელიც ეხება მხოლოდ იმ რუსულ
ნავთობსა და ნავთობპროდუქტებს, რომლებიც უკვე დატვირთულია ტანკერებზე და ამჟამად ზღვაში იმყოფება.
„ჩვენ დავუშვით ქვეყნებისთვის ისეთი რუსული ნავთობისა და ნავთობპროდუქტების შეძენა, რომლებიც უკვე ზღვაში მყოფ გემებზეა, რათა გლობალურ ენერგეტიკულ ბაზრებზე
სტაბილურობა შევინარჩუნოთ მიმდინარე კონფლიქტის პერიოდში,“ — განაცხადა ბესენტმა.
ვაშინგტონის გადაწყვეტილებით, აღნიშნული ნებართვა 11 აპრილამდე იმოქმედებს და მას
დროებითი ზომის სახე აქვს, რომელიც ენერგეტიკულ ბაზრებზე არსებული დაძაბულობის შემცირებას ისახავს მიზნად.
ნავთობის ფასების ზრდა და უსაფრთხოების რისკები
ამ ნაბიჯს წინ უძღოდა ნავთობის ფასების მკვეთრი მატება. საერთაშორისო ბაზარზე Brent-ის ნავთობის ფასი კვლავ 100 დოლარს გადააჭარბა ბარელზე.
ფასების ზრდას ხელი შეუწყო სპარსეთის ყურის რეგიონში ტვირთმზიდ გემებზე განხორციელებულმა თავდასხმებმა და ირანის მხრიდან ჰორმუზის სრუტის შესაძლო ბლოკირების შესახებ განცხადებებმა.
Strait of Hormuz მსოფლიოში ერთ-ერთი ყველაზე მნიშვნელოვანი ენერგეტიკული
მარშრუტია, რადგან სწორედ აქ გადის გლობალური ნავთობით ვაჭრობის დაახლოებით 20%. ამიტომ ნებისმიერი შეფერხება მყისიერად აისახება მსოფლიო ბაზარზე.
აშშ მზად არის ტანკერების დაცვაც უზრუნველყოს
ბესენტმა ასევე აღნიშნა, რომ საჭიროების შემთხვევაში აშშ მზად არის კომერციული გემების სამხედრო ესკორტით დაცვა უზრუნველყოს.
„როგორც კი შევძლებთ გემების უსაფრთხო გადაადგილების უზრუნველყოფას, დავიწყებთ მათ თანხლებას,“ — განაცხადა მან ტელეკომპანია Sky News-თან ინტერვიუში.
მისივე თქმით, მსგავსი სცენარი ყოველთვის განიხილებოდა ამერიკული უსაფრთხოების გეგმებში.
რუსეთის რეაქცია
ვაშინგტონის გადაწყვეტილების შემდეგ რუსმა ოფიციალურმა პირებმა განაცხადეს, რომ მსოფლიო ენერგეტიკული სისტემა რუსეთის ნავთობის გარეშე სტაბილურად ვერ იმუშავებს.
რუსეთის ეკონომიკურმა წარმომადგენელმა Kirill Dmitriev აღნიშნა, რომ აშშ-ის გადაწყვეტილება ფაქტობრივად ადასტურებს გლობალური ბაზრის დამოკიდებულებას რუსულ ენერგორესურსებზე.
მისი თქმით, „ამით აშშ რეალურად აღიარებს, რომ რუსეთის ნავთობის გარეშე მსოფლიო ენერგეტიკული ბაზარი სტაბილურობას ვერ შეინარჩუნებს.“
კრიტიკა ევროპიდან
ვაშინგტონის გადაწყვეტილებამ უკვე გამოიწვია კრიტიკა ევროპაში. გერმანიის კანცლერმა Friedrich Merz განაცხადა, რომ ასეთი ნაბიჯი შეცდომაა.
მისი თქმით, რადგან რუსეთი მზად არ არის მოლაპარაკებებისთვის Ukraine-ში მიმდინარე
ომის დასრულების შესახებ, დასავლეთმა მოსკოვზე ზეწოლა უნდა გააძლიეროს და არა შეამციროს.
„ჩვენ უნდა გავზარდოთ ზეწოლა მოსკოვზე,“ — განაცხადა მერცმა.
ექსპერტების შეფასებით, სანქციების დროებითი შემსუბუქება აჩვენებს, რამდენად რთულ
მდგომარეობაშია მსოფლიო ენერგეტიკული ბაზარი. დასავლეთის ქვეყნებს ერთდროულად უწევთ ორი მიზნის დაბალანსება:
ერთი მხრივ — შეამცირონ რუსეთის ენერგეტიკული შემოსავლები, ხოლო მეორე მხრივ — თავიდან აიცილონ ნავთობის დეფიციტი და საწვავის ფასების ახალი მკვეთრი ზრდა.