ისრაელსა და ირანს შორის კონფლიქტი ბოლო დროს სრულმასშტაბიან ომში გადაიზარდა,
რომელშიც როგორც თავად ქვეყნები, ასევე მათი მოკავშირეები მონაწილეობენ, შეტაკებები კი მთელ ახლო აღმოსავლეთში მიმდინარეობს. ძირითადი მოვლენები შემდეგია:
ისრაელსა და ირანს შორის სამხედრო მოქმედებები უკვე რამდენიმე დღეა მიმდინარეობს.
ისრაელი, შეერთებულ შტატებთან ერთად, ირანის სამხედრო სამიზნეებისა და ინფრასტრუქტურის წინააღმდეგ მასშტაბურ საჰაერო ოპერაციებს ახორციელებს.
ისრაელმა ირანის უსაფრთხოების ძალებთან დაკავშირებულ კომპლექსებს, მათ შორის შტაბ-ბინებსა და სამეთაურო ცენტრებს, დაარტყა.
საპასუხოდ, ირანმა რეგულარული სარაკეტო და დრონებით თავდასხმები განახორციელა
ისრაელის პოზიციებსა და რეგიონში აშშ-ის ბაზებზე, მათ შორის სპარსეთის ყურეში აეროპორტებზე, სამხედრო ძალებსა და ნავთობის ინფრასტრუქტურაზე თავდასხმებზე.
სამხედრო შეტაკებები გავლენას ახდენს არა მხოლოდ ირანსა და ისრაელზე, არამედ მათ
მოკავშირეებზეც. სამხრეთ ლიბანში, ჰეზბოლას დამრტყმელი ჯგუფი ისრაელის ტერიტორიას ესხმის თავს, რაც კონფლიქტის გაფართოებას და ლიბანის წინააღმდეგ ახალ დარტყმებს იწვევს.
ირანის უზენაესი ლიდერის სიკვდილი
ცნობების თანახმად, ირანის უზენაესი ლიდერი ალი ხამენეი მოკლეს ისრაელ-აშშ-ის წინა ოპერაციის დროს, რამაც ხელი შეუწყო შეიარაღებული კონფლიქტის მკვეთრ ესკალაციას.
მსხვერპლი და ჰუმანიტარული შედეგები
ირანის წითელი ნახევარმთვარის საზოგადოების მონაცემებით, ირანში თავდასხმებისა და ბრძოლების შედეგად დაიღუპა სულ მცირე 555 ადამიანი, მათ შორის მშვიდობიანი მოქალაქეები.
ისრაელში ასევე დაფიქსირდა მშვიდობიანი მოსახლეობის მსხვერპლი, მათ შორის ქალაქებსა და გარეუბნებში სარაკეტო დარტყმები.
ახლო აღმოსავლეთის მრავალი ქვეყნის საჰაერო სივრცე დაიხურა, რამაც ათასობით რეისი გააუქმა.
მოლაპარაკებები და პოლიტიკური პოზიცია
ირანმა ოფიციალურად განაცხადა, რომ არ აპირებს აშშ-სთან მოლაპარაკებების დაწყებას, მიმდინარე სამხედრო მოქმედებების მიუხედავად.
ექსპერტები აღნიშნავენ, რომ საჰაერო დარტყმები ნაკლებად სავარაუდოა, რომ ირანში
პოლიტიკური სისტემის შეცვლას გამოიწვევს და კონფლიქტის უფრო ფართო რეგიონულ კრიზისში გადაზრდის რისკი კვლავ მაღალია.
ბირთვული ობიექტები და საერთაშორისო რეაგირება
IAEA-ს ხელმძღვანელმა განაცხადა, რომ ამჟამად არ არსებობს დადასტურება ირანის ბირთვული ობიექტების დაზიანების შესახებ ბოლო სამხედრო დარტყმების შედეგად.
საერთაშორისო საზოგადოება შეშფოთებას გამოთქვამს პოტენციური ბირთვული და
ჰუმანიტარული საფრთხის შესახებ, რადგან თავდასხმები და დარტყმები ხდება რადიოაქტიური დაბინძურების პოტენციალის მქონე ობიექტებთან ახლოს.
ეკონომიკური და რეგიონული შედეგები
კონფლიქტი ზეწოლას ახდენს გლობალურ ენერგეტიკულ ბაზრებზე: ნავთობისა და გაზის
ფასები მკვეთრად იზრდება, რაც აფერხებს ტრანზიტს ისეთი ძირითადი მარშრუტებით, როგორიცაა ჰორმუზის სრუტე.
ფინანსური ბაზრები რეაგირებენ ევროპასა და აშშ-ში აქციების ვარდნით, ხოლო შემდგომი ესკალაციის შიში ზრდის გლობალურ გაურკვევლობას.
ძირითადი ფაქტები 2026 წლის 3 მარტის მდგომარეობით
ისრაელის არმია აგრძელებს ფართომასშტაბიან საჰაერო დარტყმებს ირანისა და თეირანთან დაკავშირებული ძალების წინააღმდეგ.
ირანმა გააძლიერა რაკეტებითა და დრონებით თავდასხმები ისრაელისა და აშშ-ის მოკავშირეების წინააღმდეგ სპარსეთის ყურეში.
✈️ ასობით რეისი გაუქმდა და ბევრ ქვეყანაში საჰაერო სივრცე იკეტება.
🧪 ირანის ბირთვული ობიექტების დაზიანების დადასტურება არ არსებობს, მაგრამ რისკები მაღალი რჩება.
ირანსა და ისრაელს შორის სამხედრო ესკალაცია მიმდინარე ომის მეოთხე დღეს
გამწვავდა. ისრაელის თავდაცვის ძალებმა (IDF) დაადასტურეს, რომ თეირანსა და ბეირუთზე ერთდროულად მასშტაბური საჰაერო დარტყმები განახორციელეს.
ისრაელის საჰაერო დარტყმები
IDF-მ განაცხადა, რომ დარტყმები „სამხედრო სამიზნეების“ წინააღმდეგ იყო მიმართული.
მანამდე ისრაელმა ლიბანის დედაქალაქის სამხრეთ რაიონების მაცხოვრებლებს საგანგებო გაფრთხილება მისცა და მოუწოდა ევაკუაციისკენ, განსაკუთრებით ჰეზბოლასთან დაკავშირებული შენობების.
ბეირუთში აფეთქებების ხმა ისმოდა და ქალაქის თავზე შავი კვამლის სქელი ღრუბლები ჩანდა.
ირანის პასუხი
ირანული მედიის ცნობით, რაკეტისა და დრონის დარტყმამ ბაჰრეინში ამერიკული საჰაერო ბაზის სამეთაურო პუნქტი გაანადგურა. ვაშინგტონის ოფიციალური ინფორმაცია ჯერ არ დადასტურებულა.
ამასობაში, ირანელმა ოფიციალურმა პირმა გააფრთხილა, რომ ჰორმუზის სრუტეში
გადაადგილებული ნებისმიერი გემი შეიძლება „ცეცხლის ქვეშ დარჩეს“, რაც სერიოზულ საფრთხეს უქმნის გლობალურ ენერგომომარაგებას.
აშშ-ის პოზიცია და დანაკარგები
აშშ-ის სახელმწიფო მდივანმა მარკო რუბიომ განაცხადა, რომ „ირანისთვის ყველაზე ცუდი
დარტყმები ჯერ კიდევ წინ არის“. პრეზიდენტმა დონალდ ტრამპმა განაცხადა, რომ აშშ-ს საკმარისი იარაღი აქვს „გრძელვადიანი ომისთვის“.
ომის დაწყებიდან ექვსი ამერიკელი სამხედრო მოსამსახურე დაიღუპა. ქუვეითში სამი ამერიკული გამანადგურებელი ჩამოვარდა, როგორც ჩანს, „მეგობრული ცეცხლის“ შედეგად, მაგრამ ეკიპაჟები გადარჩნენ.
ქუვეითში აშშ-ის საელჩო „შემდგომ შეტყობინებამდე“ დაიხურა და სახელმწიფო დეპარტამენტმა ახლო აღმოსავლეთის რამდენიმე ქვეყანაში მყოფ აშშ-ის მოქალაქეებს ტერიტორიის დატოვებისკენ მოუწოდა.
ენერგეტიკული კრიზისის საფრთხე
ექსპერტების თქმით, თუ ჰორმუზის სრუტე დაიხურება ან გაზისა და ნავთობის ინფრასტრუქტურა დაზიანდება, აზია და ევროპა ყველაზე მეტად დაზარალდება.
მსოფლიოში თხევადი ბუნებრივი აირის დაახლოებით ერთი მეხუთედი სრუტეში გადის.
ყატარმა უკვე გამოაცხადა თხევადი ბუნებრივი აირის წარმოების დროებით შეჩერება მის ერთ-ერთ ობიექტში დრონებით თავდასხმის შემდეგ.
საერთაშორისო პოლიტიკური რეაქცია
დიდი ბრიტანეთის პრემიერ-მინისტრმა კირ სტარმერმა განაცხადა, რომ ის „არ უჭერს მხარს
ციდან რეჟიმის შეცვლას“, მაგრამ აშშ-ს ბრიტანული სამხედრო ბაზების „თავდაცვითი“ მიზნებისთვის გამოყენების უფლება მისცა.
აშშ-ში კონსერვატორმა კომენტატორმა ტაკერ კარლსონმა ვაშინგტონს მოუწოდა „ისრაელის მთავრობის კონტროლისკენ“ და გააკრიტიკა მიმდინარე სამხედრო დაპირისპირება.
რა მოხდება შემდეგ?
ანალიტიკოსების თქმით, ამჟამად შეუძლებელია ომის დასრულების დროისა და ხასიათის
პროგნოზირება. კონფლიქტი სწრაფად ფართოვდება რეგიონში და ზრდის როგორც სამხედრო, ასევე ეკონომიკურ რისკებს მთელ მსოფლიოში.
წყარო: https://www.bbc.com/news/live/cy0dp1l57nxt