თამარ მეფე დედოფალი – პირველი ქალი მეფე და არა დედოფალი
(მეფობდა 1184–1213 წლებში)
თამარი დედოფალი შუა საუკუნეების ისტორიაში უნიკალური ფენომენი იყო – ქალი, რომელიც დედოფლის ტიტულით მართავდა ძლიერ ფეოდალურ სახელმწიფოს. მისი
მეფობის დროს საქართველო „ოქროს ხანაში“ შევიდა – პოლიტიკურად, კულტურულად და სამხედრო თვალსაზრისით.
ტახტზე ასვლა:
თამარი ტახტზე ავიდა მამამისის, გიორგი III-ის გარდაცვალების შემდეგ. თუმცა, მას ძალაუფლების სრულად აღსადგენად ბრძოლა მოუწია – ზოგიერთი დიდგვაროვანი
სკეპტიკურად უყურებდა ქალი მმართველის იდეას. მიუხედავად ამისა, მან სწრაფად მოიპოვა ძალაუფლება და აღმოჩნდა ძლიერი და ბრძენი ლიდერი.
„მეფეთა მეფე და დედოფლთა დედოფალი“:
თამარი დედოფლად იყო აღიარებული და არა დედოფლად – საიდუმლო არ არის, რომ ეს იმ დროისთვის უჩვეულო იყო. ის მარტო მოგზაურობდა, ცოლის გარეშე. მისმა მეფობამ
დაამტკიცა, რომ სქესი არ განსაზღვრავს ლიდერის ძალაუფლებას.
სამხედრო ძალაუფლება:
თამარის მეფობის დროს საქართველომ მიაღწია თავის გეოგრაფიულ პიკს – ქვეყანა ზღვიდან ზღვამდე იყო გადაჭიმული (შავი ზღვიდან კასპიის ზღვამდე). 1204 წელს დაარსდა ტრაპიზონის იმპერია, რომელშიც საქართველომ გადამწყვეტი როლი ითამაშა. მისმა ჯარებმა წარმატებით მოიგერიეს სელჩუკების, მუსლიმი ლიდერებისა და კავკასიელების აჯანყებები.
კულტურული აყვავება:
თამარის მეფობის დროს სოთა რუსთველმა დაწერა „ვეფხისტყაოსანი“, რომელიც ქართული ლიტერატურის გვირგვინი იყო. აშენდა ეკლესიები, მონასტრები და უნივერსიტეტები.
საქართველო დასავლეთსა და აღმოსავლეთს შორის კულტურულ ხიდად იქცა.
გარდაცვალება და კანონიზაცია:
თამარი 1213 წელს გარდაიცვალა. მისი საფლავი დღემდე საიდუმლოდ რჩება, რაც მის
ფიგურას კიდევ უფრო მითოლოგიურს ხდის. საქართველოს მართლმადიდებლურმა ეკლესიამ იგი წმინდანად შერაცხა.
თამარი შუა საუკუნეების უკიდურესად თანამედროვე მმართველი იყო – ძლიერი, დიპლომატიური, მკაცრი და ამავდროულად შეგნებულად ჰუმანური.