წმინდა ექვთიმე თაყაიშვილი – ადამიანი, რომელმაც მთელი ცხოვრება საქართველოსა და მის წმინდა ადგილებს მიუძღვნა
წმინდა ექვთიმე თაყაიშვილი იყო გამოჩენილი მეცნიერი, საზოგადო მოღვაწე და ასკეტი, რომელმაც მთელი ცხოვრება საქართველოს სამსახურს მიუძღვნა. მისი ცხოვრება ღრმა რწმენის, თავდადებისა და სამშობლოსადმი უსაზღვრო სიყვარულის ისტორიაა.
ის დაიბადა 1863 წლის 3 იანვარს, სოფელ ლიხაურში. ადრეულ ბავშვობაში მას ფეხის მძიმე ტრავმა მიაყენეს, რამაც წარუშლელი კვალი დატოვა. ადრეულ ასაკში დაობლებული, მას ბებია, დეიდა და უფროსი და ზრდიდნენ. ამ სირთულეების მიუხედავად, პატარა ასაკიდანვე გამოავლინა ცოდნისა და სულიერი სიღრმის სურვილი.
სწავლა ოზურგეთის სკოლაში დაიწყო, შემდეგ ქუთაისის გიმნაზიაში განაგრძო, შემდეგ კი სანქტ-პეტერბურგის უნივერსიტეტი დაამთავრა. შესანიშნავი განათლების მიღების შემდეგ, ის საქართველოში დაბრუნდა, რათა თავისი ხალხისთვის ემსახურა.
მრავალი წლის განმავლობაში სხვადასხვა საგანმანათლებლო დაწესებულებაში ასწავლიდა ბერძნულ და ლათინურ ენებს, ისტორიასა და გეოგრაფიას. 1894 წელს იქორწინა ნინა პოლტორაცკაიაზე, რომელიც მისი ერთგული ცხოვრების თანამგზავრი გახდა.
თუმცა, მისი ცხოვრებისეული მოღვაწეობა ქართული კულტურული მემკვიდრეობის შენარჩუნებაზე იყო ორიენტირებული. ისტორიკოს დიმიტრი ბაქრაძესთან ერთად მოგზაურობდა მთელ საქართველოში და აგროვებდა უძველეს ხელნაწერებს, საეკლესიო რელიქვიებსა და ისტორიულ დოკუმენტებს. ის ხშირად საკუთარი სახსრებით ყიდულობდა მათ და ზოგჯერ თავის უკანასკნელ საგანძურსაც თმობდა, რათა ეს წმინდა რელიქვიები ქვეყნის გარეთ არ დაკარგულიყო. მისი ძალისხმევის წყალობით, უნიკალური ლიტერატურული ძეგლები გადარჩა, მათ შორის შოთა რუსთველის ხელნაწერები.
1921 წელს, საქართველოს საბჭოთა ოკუპაციის შემდეგ, ექვთიმე თაყაიშვილი საფრანგეთში ემიგრაციაში წავიდა. იქ ის გახდა საქართველოს სახელმწიფო ხაზინისა და ეროვნული საგანძურის მცველი, რამაც ხელი შეუშალა მათ გაყიდვას ან დაკარგვას. გადასახლების რთული პირობების მიუხედავად, ის ერთგული დარჩა თავისი მოვალეობის.
1945 წელს, უკვე ხანდაზმულ ასაკში, ის სამშობლოში დაბრუნდა ეროვნული საგანძურის შემონახული კოლექციით. ეს მოვლენა ერთგულებისა და სულიერი გამარჯვების სიმბოლოდ იქცა.
მისმა ბრძოლამ ე.წ. „ეროვნული ოქროს“ შესანარჩუნებლად განსაკუთრებული პოპულარობა მოიპოვა. 1930-იანი წლების დასაწყისში მან სარჩელი მოიგო სამეგრელოს უკანასკნელი მმართველი მთავრის, ნიკოლოზ დადიანის ქალიშვილის, პრინცესა სალომე ობოლენსკის წინააღმდეგ, რითაც დაიცვა საქართველოს ხაზინის მნიშვნელოვანი ნაწილი.
საქართველოში დაბრუნების შემდეგ, იგი აირჩიეს თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის პროფესორად და მეცნიერებათა აკადემიის აკადემიკოსად. თუმცა, საბჭოთა ხელისუფლებამ მალევე დაადანაშაულა იგი „საფრანგეთთან კავშირებში“ და ჩამოართვა თანამდებობა და პენსია. ამ რთულ წლებში მას მხარს უჭერდა სრულიად საქართველოს კათოლიკოს-პატრიარქი კალისტრატე ცინცაძე. წმინდა ექვთიმე თაყაიშვილი გარდაიცვალა 1953 წლის თებერვალში, 90 წლის ასაკში – სიღარიბეში, ხელისუფლების მეთვალყურეობის ქვეშ, მაგრამ სუფთა სინდისითა და ურყევი რწმენით.
დღეს მისი სახელი სამუდამოდ ჩაიწერა საქართველოს ისტორიაში, როგორც ეროვნული სალოცავების დამცველი, ღირსეული ადამიანი და სამშობლოს ჭეშმარიტი მსახური.